Amerika Birleşik Devletleri'nde ifade özgürlüğünü korumayı hedefleyen yeni bir yasa tasarısı, hükümet yetkililerinin sosyal medya, yapay zeka veya yayıncı şirketlere baskı uygulayarak içerik kaldırmalarını sağlamaya çalışması durumunda bireylerin dava açabilmesini öngörüyor. JAWBONE Yasası olarak adlandırılan bu tasarı, Teksas Senatörü Ted Cruz ve Oregon Senatörü Ron Wyden tarafından 2025 yılının Şubat ayında Senato Ticaret Komitesi'ne sunuldu.
Bu yasa, sadece içerik kaldırılması gerçekleşmiş olsa bile değil, hükümetin taleplerine rağmen platformların içerikleri koruması durumunda bile bireylerin zararlarını telafi etmek için dava açabilmesini sağlıyor. Ayrıca, hükümetin sosyal medya, yapay zeka ve yayıncı şirketlerle yaptığı tüm resmi yazışmaların şeffaf bir şekilde kaydedilmesini ve halka açıklanmasını zorunlu kılıyor.
Yasa neden gündeme geldi?
Yasa tasarısının ortaya çıkışında, Federal İletişim Komisyonu (FCC) Başkanı Brendan Carr'ın geçtiğimli yıllarda televizyon programcıları ve sosyal medya platformları üzerinde yaptığı iddia edilen baskılar etkili oldu. Bu baskılar arasında, içeriklerin sansürlenmesi taleplerinin yanı sıra, platformların algoritmalarını değiştirerek belirli içerikleri gizlemeleri yönündeki girişimler de yer alıyordu. Jimmy Kimmel gibi isimlerin bu sürecin mağduru olabileceği yönündeki tartışmalar, yasa tasarısının hızla destek bulmasına yol açtı. Cruz, yaptığı açıklamada, "Hiçbir hükümet yetkilisinin vatandaşların sesini susturmak için platformlara baskı uygulamasına izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı.
Hangi durumlarda dava açılabilir?
JAWBONE Yasası kapsamında dava açılabilmesi için aşağıdaki koşulların sağlanması gerekiyor:
- Hükümet yetkilisi, bireyin bir sosyal medya platformundan, yapay zeka sisteminden veya yayıncıdan içerik kaldırmasını talep etmiş olmalı.
- Yetkili, bu talebinin yasal dayanağının olmadığını ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini iddia ediyor olmalı.
- Platform, talep üzerine hareket etmemiş olsa bile birey, hükümetin bu baskıcı girişimini dava konusu yapabilir.
Yasa ayrıca, hükümetin platformlarla yaptığı tüm resmi yazışmaların, elektronik posta ve toplantı kayıtlarının en geç 30 gün içinde kamuoyuyla paylaşılmasını şart koşuyor. Bu sayede, hükümetin gizli baskı girişimlerinin ortaya çıkarılması hedefleniyor.
Teknoloji şirketleri ve yayıncılar ne diyor?
Büyük teknoloji şirketleri ve yayıncılar, JAWBONE Yasası'nı desteklediklerini açıkladı. Meta Platforms, Google ve Twitter (X) gibi şirketler, hükümetin platformlar üzerindeki gizli müdahalelerinin ifade özgürlüğüne zarar verdiğini uzun süredir savunuyor. Benzer şekilde, medya kuruluşları da hükümetin yayıncıları sansürlemeye yönelik girişimlerine karşı yasal koruma talebinde bulunuyor. Öte yandan, bazı muhafazakar çevreler ise yasanın, hükümetin platformlarda yapılan yasa dışı içerikleri temizleme yetkisini sınırlayabileceği endişesini taşıyor.
Gelecekte neler değişecek?
JAWBONE Yasası'nın kabul edilmesi durumunda, Amerika Birleşik Devletleri'nde ifade özgürlüğüne yönelik devlet baskısının azalması bekleniyor. Yasa, hükümet yetkililerinin platformlara gizli baskı uygulamalarını zorlaştıracak ve şeffaflık getirecek. Ayrıca, bireylerin ve kuruluşların, hükümetin hukuksuz müdahalelerine karşı yasal yollara başvurabilmesi için yeni bir mekanizma oluşturacak. Bu gelişme, dijital haklar savunucuları tarafından olumlu karşılanırken, hükümetin platformlar üzerindeki denetim yetkisini sorgulayanlar tarafından tartışmalara yol açabilir.
JAWBONE Yasası'nın Senato'da onaylanıp onaylanmayacağı ve nihai şekli, teknoloji ve medya dünyasında geniş yankı uyandıracak gibi görünüyor. Eğer yasa kabul edilirse, Amerika Birleşik Devletleri'nde dijital ifade özgürlüğünün geleceği büyük ölçüde değişebilir.
Yapay zeka özeti
Amerika Birleşik Devletleri'nde yeni sunulan JAWBONE Yasası, hükümet yetkililerinin sosyal medya ve yapay zeka platformlarına baskı yaparak içerik kaldırmalarını dava edilebilir hale getiriyor. Tüm detaylar ve yasanın olası etkileri burada.
