Teknolojik ilerlemelerin en önemli sonuçlarından biri, geleneksel meslekleri ortadan kaldırırken yeni iş alanları yaratmasıdır. Örneğin, tarım makineleri çiftçilerin yerini alırken havacılık mühendisliği gibi alanlarda istihdam artışı görülür. Peki, teknolojiyle ortaya çıkan yeni işler kimler tarafından dolduruluyor? Bu işler ne kadar kazançlı ve bu fırsatlar ne kadar sürdürülebilir? MIT Ekonomi Profesörü David Autor liderliğindeki araştırmacılar, ABD’deki istihdam verilerini inceleyerek bu sorulara yanıt aradı.
Yeni İşler Kimin İçin? Genç ve Eğitimli Çalışanlar Öne Çıkıyor
1940’lardan bu yana ABD’de yeni işlerin büyük ölçüde kolej mezunu 30 yaş altı çalışanlar tarafından doldurulduğunu ortaya koyan araştırma, bu grubun teknolojiyle ortaya çıkan fırsatlardan en fazla yararlanan kesim olduğunu gösteriyor. Autor ve ekibi, yeni işlerin genellikle kent merkezlerinde yoğunlaştığını ve yüksek eğitim seviyesine sahip genç çalışanlara cazip geldiğini belirtiyor.
Autor’un ifadesiyle, "Yeni işlerin kimler tarafından yapıldığını daha önce hiç bu kadar net görmemiştik. Genç ve eğitimli çalışanlar, kentsel alanlarda bu fırsatlardan en fazla faydalananlar oldu."
Savaş Sonrası Dönemde Yeni İşlerin Kökeni
Araştırma, yeni işlerin ortaya çıkışının büyük ölçüde talebe bağlı olduğunu ortaya koyuyor. İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD hükümetinin araştırma ve üretim faaliyetlerine yaptığı yatırımlar, yeni uzmanlık alanlarının doğmasına neden oldu. Autor, "Yeni yatırımlar yeni uzmanlık alanlarını beraberinde getiriyor. Büyük ölçekli faaliyetler her zaman ilgili yeni bilgiye ihtiyaç doğurur" diyor.
Çalışma, Annual Review of Economics dergisinde yayımlanacak olan "What Makes New Work Different from More Work?" başlıklı makaleye dayanıyor. Makalenin yazarları arasında Autor’un yanı sıra, MIT Ekonomi Bölümü doktora öğrencisi Caroline Chin, Tilburg Üniversitesi Ekonomi Profesörü Anna M. Salomons ve Northwestern Üniversitesi Kellogg İşletme Okulu’nda yardımcı doçent olarak görev yapan Bryan Seegmiller yer alıyor.
Yapay Zeka İş Piyasasını Nasıl Etkileyecek?
Araştırmacılar, yapay zekanın gelecekteki iş piyasasını nasıl şekillendireceği konusunda henüz net bir tahminde bulunulamayacağını vurguluyor. Autor, "İnsanlar yapay zeka tabanlı otomasyonun belirli görevleri hızla ortadan kaldıracağından endişe ediyor. Ancak görev kaybı, iş kaybı anlamına gelmiyor" diyor.
Otomasyonun görevleri ortadan kaldırmasıyla birlikte yeni işlerin ortaya çıkıp çıkmayacağı ve bu işlerin kimler tarafından yapılacağı konusunda ise belirsizlikler devam ediyor. Autor, "Yeni işler nereden çıkacak? Bunu henüz bilmiyoruz. Yeni işlerin ne olduğunu, nasıl görüneceğini ve kimler tarafından yapılacağını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var" şeklinde konuşuyor.
Ekspertiz Değeri Zamanla Azalıyor
Araştırmacılar, 1940’tan 2018’e kadar ABD’de ortaya çıkan işlerin yaklaşık yüzde 60’ının tamamen yeni uzmanlık alanlarında olduğunu tespit etti. Yeni işler genellikle yüksek ücretlerle başlasa da, zamanla bu avantajın azaldığı görülüyor. Autor, yeni bir iş alanındaki ekspertiz değerinin zamanla yaygınlaştığını ve hatta otomasyonla ikame edilebildiğini belirtiyor.
Örneğin, otomobil kullanmak bir zamanlar nadir bir uzmanlık alanıydı. Benzer şekilde, 1990’lara kadar WordPerfect veya Microsoft Word gibi kelime işlemcili programları kullanmak da özel bir beceri gerektiriyordu. Ancak zamanla bu beceriler temel düzeye indi ve artık yaygın olarak kullanılır hale geldi.
Verilerden Çıkan Önemli İçgörüler
Araştırmacılar, ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun 1940-1950 yıllarına ait verilerini ve 2011-2023 yıllarına ait Amerikan Topluluk Anketi (ACS) verilerini inceledi. 1950 yılında çalışanların yaklaşık yüzde 7’si 1930’dan sonra ortaya çıkan yeni mesleklerde çalışırken, 2011-2023 döneminde bu oran yüzde 18’e yükseldi. Yeni mesleklerin ortaya çıkış hızı, her on yılda yaklaşık aynı oranda seyretti.
Yeni işlerin büyük çoğunluğu kentsel bölgelerde yoğunlaşırken, 30 yaş altı çalışanlar bu fırsatlardan en fazla yararlanan grup oldu. Araştırmaya göre, 1940 yılında yeni bir işte çalışanların 1950 yılında da aynı alanda çalışma olasılığı genel nüfusa göre 2,5 kat daha yüksekti. Üniversite mezunları ise lise mezunlarına göre yeni işlerde çalışma olasılığı açısından yüzde 2,9 puan daha avantajlıydı.
Gelecek İçin Ne Anlama Geliyor?
Yeni teknolojilerin iş piyasasına etkilerini anlamak, hem politika yapıcılar hem de iş dünyası için kritik önem taşıyor. Autor’un araştırması, yeni işlerin ortaya çıkışında talebin ve yatırımların rolünü vurgularken, yapay zeka gibi alanlardaki gelişmelerin gelecekteki istihdamı nasıl şekillendireceği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Teknolojik ilerlemelerin sunduğu fırsatlardan en fazla kimlerin yararlanacağı sorusu ise geleceğin iş dünyasının en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor.
Yapay zeka özeti
MIT araştırmacıları, teknolojinin yeni işleri genç ve eğitimli çalışanlara sunduğunu ortaya koydu. Yapay zeka çağında istihdamın geleceği hakkında kritik bilgiler.
