MCP, A2A ve Pilot Protokolü: Üçü de Farklı Katmanlarda Çalışır

Yapay zeka dünyasında yeni bir ajanın aracı nasıl kullanacağını, diğer bir ajanla nasıl iletişim kuracağını ya da ağdaki diğer unsurlarla nasıl bağlantı kuracağını belirleyen protokoller giderek önem kazanıyor. Son dönemde sıkça karşılaştığımız MCP, A2A ve Pilot Protokolü gibi isimler, genellikle birbirleriyle rekabet eden alternatifler olarak sunulsa da, aslında birbirlerini tamamlayan katmanlar oluştururlar. Bu protokoller, tıpkı internetin temelindeki TCP ve HTTP ilişkisi gibi, birbirinin yerine geçemezler — her biri sistemin farklı bir parçasını yönetir.

Bu protokollerin her biri, çoklu ajan sistemlerinin temelini oluşturan farklı ihtiyaçlara yanıt verir. MCP, ajanınızın dış araçlarla nasıl etkileşime gireceğini tanımlarken; A2A, ajanlarınızın birbirleriyle nasıl görev devredeceğini belirler. Pilot Protokolü ise, bu ajanların birbirlerini nasıl bulacağı, bağlantı kuracağı ve veri alışverişinde bulunacağı konusunda ağ altyapısını sağlar. Bu nedenle, gerçek bir yapay zeka ajansı inşa etmek isteyen geliştiricilerin bu üç protokolü de aynı sistemde kullanmaları muhtemeldir.

MCP: Ajanınızın Araçlarla Etkileşimi

Model Context Protocol (MCP), Anthropic tarafından geliştirilen ve bir yapay zeka ajanın dış araçlara ve veri kaynaklarına nasıl bağlanacağını standartlaştıran bir protokoldür. Bu protokolde, ajanın kendisi bir MCP istemcisi olarak çalışırken, araçlar da MCP sunucuları olarak görev yapar. MCP sunucuları, JSON-RPC arayüzü üzerinden standartlaştırılmış bir şekilde sunulan araçlara erişim sağlar. Örneğin, bir ajanın veritabanına bağlanması, API çağrısı yapması ya da PDF dosyası analiz etmesi gerektiğinde, bunu doğrudan yapmak yerine, ilgili MCP sunucusuna bir istek gönderir ve yanıtı alır.

MCP’nin temel mental modeli, bir eklenti sistemi gibidir. Ajana, hangi araçların kullanılabileceği konusunda geniş bir esneklik sunar. Aynı zamanda, ajanın karmaşık teknik detaylardan bağımsız olarak çalışmasını sağlar. MCP, ajanın aracı nasıl kullanacağını tanımlar, ancak ajanlar arasındaki iletişimi ya da ağ bağlantısını yönetmez. Bu nedenle, MCP’nin rolü dikey olarak tanımlanabilir — ajan ile araç arasındaki ilişkiden sorumludur.

A2A: Ajanların Görev Devretmesi

Agent-to-Agent (A2A) Protokolü, Google tarafından geliştirilen ve yapay zeka ajanlarının birbirleriyle nasıl koordinasyon sağlayacağını belirleyen bir standarttır. Haziran 2025’te Linux Vakfı’na devredilen bu protokol, şu anda 150’den fazla organizasyon tarafından desteklenmektedir. A2A’nın temel amacı, bir ajanın kendi yeteneklerinin ötesindeki görevleri başka bir ajana devretmesini sağlamaktır.

Bu protokolün mental modeli, bir iş anlaşması gibidir. Örneğin, bir koordinatör ajan, karmaşık bir araştırma görevi için bir web araştırmacısı ajana ya da bir belge analizcisi ajana görev verir. A2A, bu görev devri sürecini standartlaştırır: görev tanımı, yanıt formatı ve durum güncellemeleri gibi unsurları belirler. Ancak A2A, ajanların birbirlerine nasıl ulaşacağını ya da bağlantı kuracağını tanımlamaz — bu, ağ katmanının görevidir.

A2A’nın rolü yataydır ve uygulama katmanında yer alır. İki ajan arasındaki görev devri ve durum takibi için kullanılır, ancak iletişimin nasıl gerçekleşeceği konusunda bir standart sunmaz. Bu nedenle, A2A’yı kullanmadan önce, ajanların birbirlerine nasıl ulaşacağına dair bir yol bulunmalıdır.

Pilot Protokolü: Ajanların Ağda Buluşması

Pilot Protokolü, yapay zeka ajanlarının birbirleriyle doğrudan ve güvenli bir şekilde iletişim kurmasını sağlayan ağ katmanı protokolüdür. Her ajan, yerel bir Pilot istemcisi çalıştırır. Bu istemci, ajana, Ed25519 anahtar çiftinden türetilen sanal bir adres atar. Bu adres, ajanların konumundan bağımsız olarak kalıcıdır — bulut hizmeti değiştirseniz bile adres aynı kalır.

Pilot Protokolü’nün temel işlevi, NAT (Network Address Translation) engellerini aşmak ve ajanlar arasındaki doğrudan bağlantıları sağlamaktır. Ayrıca, tüm veri trafiğini X25519 ve AES-256-GCM ile şifreleyerek güvenliği artırır. Bu protokolün mental modeli, sanal bir ağ gibidir. Tıpkı internetin IP adresleri üzerinden paketleri yönlendirmesi gibi, Pilot Protokolü de ajanların sanal adresleri üzerinden iletişim kurmasını sağlar.

Pilot Protokolü’nün rolü, ağ altyapısını yönetmektir. İletişim kurallarını ya da mesaj biçimlerini tanımlamaz — sadece mesajın ulaştığından ve güvenli bir şekilde iletildiğinden emin olur. Bu nedenle, Pilot Protokolü, MCP ve A2A’nın çalışması için gerekli olan altyapıyı sağlar.

Gerçek Bir Sistemde Üç Protokolün Birlikte Kullanımı

Gerçek bir çoklu ajan sistemi düşündüğümüzde, bu üç protokolün nasıl bir arada çalıştığını anlamak önemlidir. Örneğin, bir araştırma hattında üç farklı ajan bulunabilir: bir koordinatör ajan, bir web araştırmacısı ajan ve bir belge analizcisi ajan.

• Koordinatör ajan, MCP’yi kullanarak bir arama aracına ve dosya sistemine bağlanır. Bir belge üzerinde derinlemesine analiz yapması gerektiğinde, görevi belge analizcisi ajana A2A protokolü üzerinden devreder.
• Belge analizcisi ajan, A2A üzerinden gelen görevi kabul eder ve sonuçları koordinatöre geri gönderir.
• Her iki ajan, Pilot Protokolü üzerinden doğrudan ve güvenli bir şekilde iletişim kurar. Eğer belge analizcisi ajan, farklı bir bulut sağlayıcısında ve NAT arkasında çalışıyorsa, Pilot istemcisi bağlantının kurulmasını sağlar.

Bu örnekte, MCP koordinatörün araçlarla etkileşimini yönetirken, A2A belge analizcisiyle görev devrini tanımlar ve Pilot Protokolü de tüm iletişimin doğrudan ve güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlar. Üç protokolün her biri, sistemin farklı bir katmanında çalışır ve birbirlerini tamamlar.

Yaygın Yanılgılar ve Doğrular

Bu protokollerin birbirleriyle karıştırılmasının en büyük nedeni, üçünde de mesajlaşma mekanizmalarının bulunmasıdır. Hem MCP hem de A2A, istek-yanıt modelini kullanırken, Pilot Protokolü de mesaj gönderimi sağlar. Ancak, bu benzerlikler yüzeyseldir ve her protokolün neyi çözdüğü farklıdır.

• MCP, ajan ile araç arasındaki eşitsiz bir ilişkiyi tanımlar. Araç, ajan tarafından çağrılır ve görevleri yerine getirir. Araçtan ajana doğrudan bir görev atanmaz.
• A2A, iki eşit ajan arasındaki görev devrini standartlaştırır. İki ajan da birbirleriyle iletişim kurabilir, ancak protokolün amacı görev ataması ve durum takibidir.
• Pilot Protokolü, iletinin ulaşmasını sağlar. İletinin içeriği ya da anlamı konusunda bir standart sunmaz — sadece iletinin güvenli ve doğrudan bir şekilde ulaştığından emin olur.

Bu protokollerden herhangi birinin eksikliği, sistemin tam olarak çalışmasını engelleyebilir. Örneğin, MCP olmadan ajanlar araçlara bağlanamaz, A2A olmadan ajanlar görev devri yapamaz ve Pilot Protokolü olmadan ajanlar birbirlerine ulaşamaz.

Yapay zeka ajanlarının geleceği, bu üç protokolün birlikte çalışmasına dayanıyor. Her birinin kendine özgü katmanlardaki rolü, sistemin hem esnek hem de güvenilir olmasını sağlıyor. Geliştiriciler, bu protokollerin birbirlerini tamamladığını anladıkça, çok daha karmaşık ve güçlü çoklu ajan sistemleri inşa edebilecekler. Bu protokoller henüz olgunlaşma aşamasında olsa da, gelecekteki yapay zeka altyapısının temel taşlarını oluşturacak gibi görünüyor.