Geçtiğimiz Haziran ayında ABD’nin Kuzey Kaliforniya Eyalet Mahkemesi’ne sunulan yeni bir dava, dünyanın en büyük üç DRAM üreticisini — Samsung, SK hynix ve Micron’u — yasal bir sarmala soktu. Toplamda 17 davacı tarafından açılan ve Garciaguirre v. Samsung Electronics olarak kaydedilen bu dava, üreticilerin yasa dışı şekilde DRAM arzını kısıtlayarak fiyatları yaklaşık yüzde 700 oranında artırdığı iddiasını taşıyor.
Dava, Sherman Yasası’nın 1. maddesine dayanıyor ve global DRAM pazarının yaklaşık yüzde 90’ını elinde tutan bu üç şirketin koordineli hareket ettiğini öne sürüyor. Samsung ve SK hynix’in daha önce de DRAM fiyat sabitleme suçlamasıyla karşılaştığını ve SK hynix’in 2005 yılında 185 milyon dolarlık ceza ödediğini hatırlatmakta fayda var.
Üretim Stratejisi mi, Fiyat Kontrolü mü?
Davacıların en güçlü argümanı, üreticilerin yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) üretimine yoğunlaşmasının, aslında eski nesil DDR3 ve DDR4 modüllerinin üretimini kasıtlı olarak azaltmak için bir örtü görevi gördüğü yönünde. Bu strateji, pazarda rekabetçi bir boşluk bırakmamak amacıyla tasarlanmış olabilir. Çünkü yeni bir DRAM fabrikası kurmanın maliyeti onlarca milyar dolara ulaşırken, üretim süreci yıllar alıyor. Bu da, mevcut üreticilerin üretim kapasitesini kısmalarına rağmen, yeni oyuncuların pazara hızla girememesine neden oluyor.
Dava dosyasında adı geçen davacılar arasında 14 bireysel kullanıcı ve üç küçük ölçekli PC işletmesi bulunuyor. Bunlar arasında Florida merkezli My Florida PC ve Troy’s Computers gibi şirketler de yer alıyor. Davacılar, Apple’ın son iPad ve Mac fiyat artışlarını da DRAM fiyatlarındaki yapay yükselişin bir göstergesi olarak sunuyor. Bu durumdan hem tüketicilerin hem de küçük işletmelerin olumsuz etkilendiği belirtiliyor.
Davacılar, sınıf davası statüsü kazanmayı, üreticilere üretim kısıtlamalarını durdurma emri çıkartılmasını ve üç katı tazminat talep ediyor. Ancak bu dava, aynı mahkemede daha önce de görülmüş bir konuyu yeniden gündeme getiriyor.
Geçmişten Dersler: 2018 Davası ve Reddedilen Kanıtlar
2018 yılında Hagens Berman hukuk bürosu tarafından açılan benzer bir dava, üreticilerin paralel üretim kesintilerine dayanıyordu. Ancak 2020 yılında reddedilen bu dava, 2022 yılında ABD Dokuzuncu Dairesi tarafından onanarak, üreticilerin hareketlerinin "yasal, planlanmamış serbest piyasa davranışı" olarak değerlendirildiğini ortaya koydu. O dönemde, davacıların sunduğu sekiz "artı faktörün" Sherman Yasası’nın 1. maddesinin gerektirdiği gibi, yasa dışı anlaşmanın kanıtı olarak yeterli görülmediği belirtildi.
Yeni dava ise, üreticilerin HBM üretimine odaklanmasını, bu eksik kanıtı tamamlayan bir unsur olarak sunuyor. Üreticilerin HBM’ye yönelik yatırımlarını bağımsız olarak yaptığına dair açıklamaları ve HBM üretimine kapasite aktardıklarına dair resmi duyuruları bulunuyor. Ayrıca, şirket yöneticileri tarafından yapılan açıklamalarda, DRAM kıtlığının 2030 yılına kadar sürebileceği uyarısı da yer alıyor.
Piyasa Tahminleri ve Gelecek Beklentileri
Jefferies yatırım bankası, DRAM fiyatlarının üçüncü çeyrekte yüzde 40 ila 50 arasında artmasını, dördüncü çeyrekte ise yüzde 30 ila 40 arasında daha yükselmesini öngörüyor. Bankanın tahminlerine göre, 2028 yılına kadar anlamlı bir fiyat rahatlaması beklenmiyor. Bu durum, üreticilerin pazardaki hakimiyetini sürdürmesine ve talebe rağmen arzın kontrollü kalmasına yol açıyor.
Ancak unutulmaması gereken önemli bir nokta var: bu iddialar henüz mahkeme tarafından onaylanmış değil. Üreticiler henüz resmi bir yanıt vermedi ve dava süreci yeni başlıyor. Mahkeme, üreticilerin bağımsız hareket ettiğini ve piyasa koşullarına uygun şekilde kapasite yönlendirmesi yaptığını savunabileceği bir zemin oluşturabilir. Bu süreçte, hem tüketicilerin hem de endüstrinin dikkatle izlemesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Yapay zeka özeti
Samsung, SK hynix ve Micron, DRAM fiyatlarını yapay olarak yükseltmekle suçlanıyor. ABD’de açılan dava, HBM üretimine odaklanmanın ardındaki gizli anlaşmayı sorguluyor.
