Amerikan Diyabet Derneği’nin (ADA) yıllık toplantısında yaşanan tartışmalar, örgütün beş önde gelen diyabet bilimcisini etkinlikten ihraç etmesiyle doruğa ulaştı. Derneğin başkanı, yoğun tepkilerin ardından yaptığı açıklamada, bilim insanlarının kovulmasına ilişkin örgütün aldığı karardan dolayı derin bir üzüntü duyduğunu ve resmen özür dilediğini belirtti.
Dört gün süren yoğun baskının ardından dernek yönetimi, 11 Haziran’da yaptığı açıklamada, beş bilim insanının etkinlikten uzaklaştırılmasının hatalı olduğunu kabul etti. Bu karar, bilimsel topluluğun örgüte yönelik tepkilerinin hızla artmasıyla birlikte alındı.
Beş bilim insanı neden uzaklaştırıldı?
Sorunun kökeni, Nisan ayında derneğin kendi yayın organı Diabetes Care dergisinde yayımlanan bir editöryale dayanıyor. Editörler, Trump yönetiminin biyomedikal araştırmalarda neden olduğu zararları ve yıkıcı etkileri sert bir dille eleştiren bir makale kaleme aldı. Makalenin yazarları arasında, Diabetes Care dergisinin baş editörü ve Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde görev yapan Steven Kahn da bulunuyordu. Aynı zamanda dernek eski başkanı ve Florida Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdüren Desmond Schatz da editöryalin yazarları arasında yer alıyordu.
Bilim insanları, bu editöryali derneğin yıllık toplantısının açılış konuşmasının hemen ardından katılımcılara dağıtmaya başladı. Ancak ADA yetkilileri, editöryalin dağıtılmasını derneğin kurallarına aykırı bularak bilim insanlarını etkinlik alanından uzaklaştırdı. Bu hareket, derneğin bilimsel özgürlüğe ve açık eleştiriye olan bağlılığını sorgulatan bir adımdı.
Açılış konuşması kimin yerine geldi?
Başlangıçta yıllık toplantının açılış konuşmasını, Trump döneminde Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin (NIH) başında bulunan Jay Bhattacharya’nın yapması planlanmıştı. Ancak Bhattacharya, son anda program değişikliği yaparak katılmama kararı aldı. Yerine, NIH’in kıdemli bir yetkilisi olan Rick Woychik açılış konuşmasını gerçekleştirdi. Bu değişiklik, bilim dünyasında hem merak hem de tepki uyandırdı.
ADA’nın aldığı karar, bilimsel toplulukta geniş yankı buldu. Birçok araştırmacı ve akademisyen, derneğin bilimsel ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve eleştirel seslere karşı sert bir duruş sergilediğini belirtti. Editöryalin dağıtılmasının, ADA’nın yayın politikasına ve bilimsel dürüstlüğe aykırı olmadığı vurgulandı.
Derneğin tepkisi ve gelecek adımlar
ADA’nın başkanı, yaptığı video açıklamasında, derneğin bilimsel topluluğun güvenini yeniden kazanmak için adımlar atacaklarını belirtti. Dernek, bilimsel özgürlüğe olan bağlılığını yeniden teyit ettiğini ve gelecekte benzer durumların yaşanmaması için politika değişikliklerine gideceğini duyurdu. Ayrıca, editöryalin dağıtılmasının yasaklanmasının hatalı olduğunu ve bilimsel ifade özgürlüğünün korunması gerektiğini kabul etti.
Bilim insanları ise, ADA’nın aldığı bu karar karşısında memnuniyetlerini dile getirdi. Steven Kahn, yaptığı açıklamada, derneğin aldığı kararın bilimsel topluluk için önemli bir adım olduğunu ve gelecekte benzer durumların yaşanmaması için umut verici olduğunu söyledi.
ADA’nın yaşadığı bu kriz, bilimsel derneklerin siyasi baskılara karşı nasıl bir duruş sergilemesi gerektiği konusunda da önemli bir tartışma başlattı. Gelecekte, benzer olayların yaşanmaması için bilimsel toplulukların ve derneklerin daha şeffaf ve katılımcı politikalar benimsemesi bekleniyor.
Yapay zeka özeti
Amerikan Diyabet Derneği, Trump yönetimini eleştiren bir editöryal dağıttığı için kovulan beş bilim insanına ilişkin özür diledi. Dernek, bilimsel özgürlüğü yeniden tesis etmek için adımlar atacak.
